Spiritualiteit

Sinds 1113 is de orde van Malta door Paus Paschalis II erkend als een religieuze orde. In die hoedanigheid is ze dus verbonden met de Heilige Stoel, maar ze blijft onafhankelijk door haar statuut als volkenrechtelijke persoon. De Grootmeester is in dat opzicht tegelijk het hoofd van een soevereine staat en de geestelijke leider van een religieuze orde, waardoor hem tevens de rang van kardinaal wordt toegekend.

In overeenstemming met het canoniek recht is de Orde van Malta een kerkelijke lekenorde: bepaalde leden zijn religieuzen die geloften hebben afgelegd van armoede, kuisheid en gehoorzaamheid, anderen hebben enkel de belofte van gehoorzaamheid afgelegd terwijl de meerderheid van de Ridders en de Dames van de Orde leken zijn. De Grootmeester van de Orde moet worden gekozen onder de Geprofeste Ridders die de eeuwige geloften hebben afgelegd.
Het witte, achtpuntige kruis, dat het embleem is van de Orde, staat symbool voor de acht zaligheden. Het vormt een visuele herinnering aan het spirituele karakter van de Orde.

Volgens het Grondwettelijk Handvest zijn de leden van de Orde ertoe gehouden zich op een christelijke manier te gedragen in het openbaar en in het privéleven om zo bij te dragen tot de instandhouding van de tradities van de Orde.
In overeenstemming met de regels van het Grondwettelijk Handvest benoemt de Paus een kardinaal als zijn vertegenwoordiger bij de Orde, die de titel krijgt van 'Cardinalis Patronus'. De vertegenwoordiger is belast met het bevorderen van de spirituele belangen van Orde en van de leden, en onderhoudt de relaties met de Heilige Stoel.

De Paus kiest uit de drie kandidaten die door de Grootmeester, tevens de Prelaat en de ecclesiastische leider van de Orde , aan hem worden voorgesteld.
De Orde blijft getrouw aan haar grondslagen: het geloof beschermen en de armen dienen. Alle leden delen eenzelfde visie en zetten zich samen in voor solidariteit, rechtvaardigheid en vrede, in overeenstemming met de richtlijnen van het Evangelie en op één lijn met de Heilige Stoel.

Ze proberen op een actieve en dynamische manier aan naastenliefde te doen en worden in hun activiteiten gesteund door het gebed. Ridder of Dame wordt men niet door geboorte of door bepaalde rechten te verwerven, maar omdat men gehoor heeft gegeven aan de oproep, omdat men bereid is zich daarheen te begeven waar de morele of materiële nood hoog is en waar mensen lijden.

Overal waar de Hospitaalridders zich vestigden, bouwden ze eerst een hospitaal en een 'hospice' (schuilplaats voor pelgrims en reizigers). Pas daarna hebben ze, als dat nodig bleek, versterkingen gebouwd om zich te verdedigen.

Wat betekent het om een Hospitaalridder te zijn op de drempel van het derde millennium? Het gaat erom dat men zich ertoe verbindt het lijden te verzachten en hulp te bieden door zieken overal ter wereld op een christelijke manier om bij te staan . Dit zowel in de ziekenhuizen, thuis, in de opvangcentra van sloppenwijken of bij de kansarmen.
De Orde wijdt haar aandacht niet enkel aan de zieken, maar ook aan uitgestotenen, slachtoffers van vervolging en vluchtelingen, ongeacht hun ras, herkomst of religie.